معرفی انواع لنزهای دوربین های عکاسی و کاربرد آن ها

در صنعت تصویربرداری و عکاسی عوامل زیادی هست که باید رعایت کنین تا بتونین یک تصویر با کیفیت و قابل قبولی رو ثبت و ضبط کنید . میشه گفت داشتن یک دوربین خوب و تجهیزات مناسب میتونه به این امر کمک بسزایی کنه . که یکی از مهمترین این اقلام، داشتن یک لنز خوب و با کیفیته.

خب اصلا کاربرد لنز دوربین چیه؟

قبل ازاینکه بریم سر اصل مطلب باید بدونید که وظیفه لنز دوربین، رسوندن نور به سطح سنسور ‌(حسگر ) دوربیه به این صورت که نور از عدسی‌ عبور می‌کنه و با برخورد با حسگر دوربین، باعث ثبت عکس و فیلم میشه
خب حالا برای تشخیص درست لنز‌ها باید اطلاعات کافی درباره فاصله کانونی داشته باشید

آناتومی لنزهای زوم

لنزهای زوم همگی یک طرح یک شکل مشترک دارند و فقط از جنبه قدرت مانور و کارایی باهم فرق میکنن

عمق میدان و ضریب برش (کراپ)

فاصله کانونی لنز ۵۰ پرایم همیشه ۵۰ میلیمتره و اینکه لنز خود را روی چه بدنه‌ای نصب میکنید مهم نیست . با این حال عمق میدان لنز ثابت نبوده و به اندازه حسگر (سنسور) دوربین بستگی داره که معمولاً به نام ضریب برش (کراپ) نامیده میشه.

دوربین های نگاتیوی قدیم تصویر رو بروی نگاتیو ۳۵ میلیمتری ثبت میکرد سنسور فول‌فریم به اندازه فیلم ۳۵ میلی‌متری دوربین های قدیمیه. سنسورهای کراپ مانند APS-C یا میکرو چهارسوم به اندازه‌های کوچک‌تری برش خوردن . هر چه سنسور دوربین کوچکتر باشه عمق میدان آن بیشتره و باریکتره . در کل دوربین های فول فریم تصویر عریضتر و بوکه بیشتری نسبت به دوربین هایی با سنسور برش خورده یا همان کراپ شده دارن

فاصله کانونی لنز یعنی چی؟

نمیخوام خیلی این مبحثو سختش کنم اینجوری بگم که به فاصله‌ی میان نقطه کانونی لنز و سنسور (حسگر) دوربین فاصله کانونی گفته می‌شه که با مقیاس میلی‌متر مشخص میشه . اطلاعات لنز روی بدنه لنز حک شده. مثلا یک لنز ۷۵ میلی‌متری، فاصله کانونی ۷۵ میلی‌متری داره . در واقع فاصله کانونی به ما نشون میده که این لنز میتونه چه میزان از ابعاد یک سوژه رو بهمون نشون بده هر چه فاصله کانونی یک لنز بیشتر باشه ، زاویه دید کمتر اما سوژه به ما نزدیک‌تر نشون داده میشه مثلا لنزی با فاصله کانونی ۵۰ میلی‌متر زاویه دید وسیع تری نسبت به یک لنزی با فاصله کانونی ۲۰۰ میلی متر داره

عدد دیافراگم چیست؟

به زبان ساده خواسته باشم دیافراگم رو براتون توضیح بدم این میشه که دیافراگم دوربین مثل مردمک چشم عمل میکنه به این صورت که شما وقتی از مکانی تاریک وارد مکانی روشن می شین مردمک چشمتون تنگ میشه تا نور کمتری وارد شبکه چشمتون بشه ، دریچه دیافراگم دوربین هم همین وظیفه رو داره که به کمک نور سنجی شما این دریچه رو باز یا بسته میکنین و یا می‌تونید تنظیمات دیافراگم رو روی اتومات بزارین تا نور سنج دوربین عدد دیافراگم رو مناسب با نور موجود تنظیم کنه و نور رو از ورودی دریچه های دیافراگم که بهش Aperture (اپرچر) میگن به سنسور دوربین برسونه . عددی که روی قسمت استوانه‌ای لنز می بینید ، بهش نسبت لنز میگن ، نسبت لنز نشون‌دهنده حداکثر اندازه دریچه دیافراگم لنزه . دریچه دیافراگم میزان نوری که لنز به حسگر دوربین می‌رسونه را نشون میده‌ . هر چه این عدد کمتر باشه ، لنز دیافراگم بازتری داره و در شرایط کم‌نور بهتر عمل میکنه که این قابلیت قیمت لنز رو هم بالاتر میبره.

Aperture (اپرچر) چیه؟

اپرچر(Aperture) که خیلی ها اشتباهی به تیغه های دیافراگم میگن ، روزنه نوری هستش که در وسط تیغه های دیافراگم تشکیل میشه . تعداد این تیغه ها در لنزهای مختلف فرق میکنه . این تیغه ها با کنار هم قرار گرفتن و باز و بسته کردن دهنه دیافراگم یا همان اپرچر وظیفه کم و زیاد کردن نور وارد شده به بدنه لنز رو دارن

معرفی انواع لنز های دوربین

بصورت پایه‌ای دو نوع لنز وجود داره

1- لنز پرایم یا ثابت (Fix)

لنز پرایم یا ثابت به لنزی گفته میشه که فاصله کانونی ثابتی داره . این لنزها قابلیت تغییر فاصله کانونی را نداره که شاید با خودت فکر کنی این نوع لنزها خوب نیستن ، اما در بسیاری از موارد، استفاده از لنزهای پرایم می‌تونه نظرتو جلب کنه . مهم‌ترین مزیت لنز‌های پرایم اینکه معمولاً دارای گشودگی دیافراگم بیشتر و درنتیجه توانایی دریافت نور بیشتری هستن . نور بیشتر به معنای عملکرد بهتر در نور کم، امکان استفاده از سرعت شاتر سریع‌تر و دادن عمق میدان کمتری به شماست که برای نماهای مدیوم شات و کلوز آپ بسیار مناسب است و باعث میشه سوژه برجستگی و زیبایی بهتری داشته باشه . از معایب لنزهای پرایم میشه به نداشتن استابلایزر (لرزشگیر) داخلی اشاره کرد که در تصویربرداری باعث انتقال لرزش دست به فیلم میشه

2- لنز زوم (Zoom)

لنزهای زوم برعکس لنزهای پرایم دارای فاصله کانونی متغیری هستن . داخل این نوع لنزها، عدسی هایی با فواصل مختلفی گذاشته شده که با جابجایی آن‌ها می‌توان فاصله کانونی را تغییر داد. این نوع لنزها یعنی لنزهای زوم روش‌های طراحی و ساخت گوناگونی دارن که معمولاً تغییر فاصله کانونی (زوم کردن) باعث افزایش طولی لنز میشه که در دوربین های فیلمبرداری و بعضی از لنزهای زوم دوربین های عکاسی با زوم کردن عمل جابجایی عدسی ها و تغییر فاصله کانونی داخل بدنه لنز انجام میگیره و اندازه طولی لنز تغییر نمیکنه اینم باید بدونید که در این لنزها هرچی شما بیشتر زوم کنید یک استاپ دیافراگم لنز بیشتر میشه و به اصطلاح دهنه دیافراگم بسته تر خواهد شد

حالا لنز پرایم بهتره یا زوم؟

انواع لنز بر اساس فاصله کانونی

در یک دوربین فول فریم لنزها‌ بر اساس فاصله کانونی‌ دسته‌بندی میشن:

• لنز استاندارد(Normal Lens)

یک لنز استاندارد زاویه دیدی مشابه با چشم انسان داره که لنز ۵۰ میلی متری نزدیکترین زاویه به دید انسان میتونه باشه . این نوع لنز یک پرسپکتیو طبیعی از سوژه رو ثبت میکنه . در بین انواع لنز دوربین، لنزهای نرمال می‌تونه گزینه خوبی برای عکاسی و تصویربرداری چندمنظوره، از نماهای کلوزآپ گرفته تا مناظر باشه ، لنزهای نرمال به عکس‌ و فیلم حس طبیعی بودن رو می‌ده .

• لنز واید (Wide Angle Lens)

از این نوع لنزها برای مواقعی استفاده میکنن که بخواین یک لوکیشن بزرگ با زاویه دید کم رو به تصویر بکشن یا سوژه رو بتونن در فضای کوچیک بصورت تمام قد نشون بدن . لنزهای واید یا زاویه باز، فاصله کانونی کوتاه و زاویه دید بزرگ‌تری دارن . به همین دلیل به این لنزها واید (زاویه باز) میگن . معمولاً فاصله کانونی این لنزها در دوربین هایی با سنسور کراپ کمتر از ۳۵ میلی‌متر هستش . زاویه دید لنزهای واید بیشتر از لنز نرماله و هرچه فاصله کانونی لنز کمتر باشه ، خطوط مستقیم در آن منحنی‌تر به نظر میرسه و پرسپکتیو تصویر خمیده‌تر و دفورمه تر میشه ، اینو هم بگم که در دوربین‌های فول فریم، لنزهایی که فاصله کانونی کمتر از ۲۴ میلی‌متر دارن ، لنز اولترا واید (لنزی با فاصله کانونی فوق العاده عرض با زاویه دید خیلی گسترده) نام گذاری میشن.

• لنز تله فوتو (Telephoto Lens)

این نوع لنز هارو شاید خیلی هاتون دور تا دور مستطیل سبز یعنی زمین فوتبال به دست خبرنگاران و عکاسان ورزشی دیده باشید لنزهای تله ‌فتو یک نوع دیگری از لنزهای دوربین هستن که برای بزرگنمایی و نزدیک کردن اشیاء و یا افرادی استفاده میشه که در فاصله خیلی دور قرارگرفتن ، فاصله کانونی لنزهای تله‌فوتو از ۷۰ تا ۲۰۰ میلی‌متر و بیشتر متغیر هستن. لنزهایی که فاصله‌ی کانونی آن‌ها بیشتر از ۳۰۰ میلی‌متر باشه ، به‌عنوان لنز‌های سوپر تله‌فوتو شناخته میشن ، بیشترین کاربرد لنز تله‌فوتو اینه که سوژه‌هایی رو که در فاصله‌ی دور از دید ما هستن با کمک این لنزها نزدیک‌تر و با بزرگنمایی بیشتر تصویربرداری یا عکاسی کنیم . از لنزهای تله فتو بیشتر در عکاسی و تصویربرداری از مستندهای حیات وحش و تصاویر ورزشی استفاده میشه ، این لنزها بخاطر فاصله کانونی زیاد و تکان های احتمالی ، نیاز به پایه و ثبات تصویری مناسب هستین به همین منظور اکثر این لنزها لرزشگیرهای اپتیکال داخلی دارن .

در ادامه مقاله درمورد لنزهایی که در عکاسی و تصویربرداری برای کاربردهای اختصاصی‌تری طراحی و ساخته شدن صحبت خواهم کرد

• لنز چشم ماهی (Fisheye Lens)

لنز چشم ماهی همونطور که از اسمش پیداست بسیار واید با زاویه دید خیلی وسیع تری هستن و پرسپکتیو کروی دارن. به کمک لنز چشم ماهی می‌توانید زاویه دید وسیع تری رو تصویربرداری کنید مانند به تصویر کشیدن یک اتاق کوچیک و یا مناظری با وسعت بیشتر

• لنز ماکرو (Macro Lens)

وقتی حرف از عکاسی و یا به تصویر کشیدن صورت یک حشره به میون میاد لنزهای ماکرو بهترین گزینه برای این کار میتونه باشه . لنزهای ماکرو برای عکاسی از سوژه ای بسیار ریز توصیه میشه این لنزها می‌تونن تصاویر بزرگ و تمام نمایی از سوژه‌های کوچکی مثل یک مورچه رو به ما بدن . مزیت اصلی لنزهای ماکرو ، توانایی در فوکوس روی سوژه‌هایی با فاصله بسیار نزدیکه . این نوع لنزها در ساخت تیزرهای تبلیغاتی از محصولات کوچک مثل ریز دانه ها و خوراکی ها هم مورد استفاده قرار میگیره.

در پایان باید بگم که یک عکاس و تصویربردار با توجه به شناخت کافی از مکان و سوژه ای که قراره ازش عکاسی یا تصویربرداری کنه باید تجهیزات و امکانات دوربین خودشو بشناسه و مهم تر از همه به فکر استفاده از لنز مناسب برای ثبت تصویرش باشه که این مستلزم اطلاعات کافی درمورد انواع دوربین ها و لنزهای موجود در بازاره . من مرتضی معتمدی راد هستم و امیدوارم این مقاله به شما کمک کنه در شناخت کافی از لنزهای قابل استفاده در پروژهای مختلف شما.